Çok hücreli ve tek hücreli ökaryotik canlıları kapsayan biyolojik âlemin adı olan mantarlar, insanlık tarihinin en önemli parçalarından biridir.

İnsanlar canlıları incelerken, iki ana âleme ayırıp, bunları hayvanlar ve bitkiler âlemi olarak adlandırırken, bu iki sınıfa da dahil olmayan bazı canlılar var. Mantarlar bunlardan biri. Bitkilere benzeyen özellikleri onların bitki olarak sınıflandırılmalarına yol açsa da bazı kimyasal özellikleri hayvanlar âlemine daha yakın olduklarını gösteriyor. Bu nedenle, “Mantarlar Âlemi” olarak adlandırılıyorlar.

Mantarlar kaça ayrılır? 

Mikolog Jilber Barutçiyan, Mantarların Dünyası eğitiminde, mantarları kabaca ikiye ayırıyor. Bunlar:

Makro mantar: Bunlar, insanların çıplak gözle görebildiği, 2 milimetreden büyük mantarlardır.

Mikro mantar: 2 milimetreden çok daha küçük, tek hücreli de olabilen mantarlar. ekmek mayası, bira mayası, şarap mayası, penisilin ve antibiyotiklerde kullanıldıklarını belirtiyor. İnsanlarda hastalık yapan, zararlı olan mantarlar da var. Ve bunlar da mikro mantar sınıfına giriyor.

Mantarları birbirinden ayıran bir diğer özellik, yaşam ve beslenme koşulları.

Mantarlar nasıl yaşar? 

Mantarların yaşamak ve meyve vermek için beslenmeye ve ısı ile neme ihtiyaçları var. Türkiye özelinde, ilkbahar ve sonbaharın yağmurlu ve ılıman aylarında bulabildiğimiz mantarlar, çöl ortamı dahil olmak üzere hemen her yerde üreyebilir. Fakat en uygun ortam, doğanın bakir olduğu ormanlık, çayırlık araziler. Belirtmekte fayda var, her mantarın yaşama ortamı kendine özeldir.

Mantarların beslenme biçimleri

Çürükçül: Bu tür, ölü organizmaları sindirip beslenirler.

Asalak: Canlı organizmalar, genelde bitkiler, kimi zaman da hayvanlar üzerinde yetişirler. Beslenirken üzerinde yaşadığı canlıyı ölüme mahkum ederler.

Mikoriza: Simbiyoz yani eş yaşam da denilebilen tür. Mantarlar toprak altından çevredeki bitkilerle bir ilişki kuruyorlar. Bu alışverişten bitki de mantar da kârlı çıkar. Mantar ağaca kendisinin üretemediği vitamin, mineral, antibiyotikleri yollar ve su çekmesini kolaylaştırır. Karşılığında ağaçtan ya da bitkilerden kendisinin üretemediği karbon bazlı, şeker bazlı nişasta bazlı maddeleri temin eder.

Misel nedir?

Mantar, esasında toprak altında görmediğimiz bir organizmanın meyveleridir. Bu toprak altındaki mantar ağacına Misel denir. Misel, milimetrenin 200’de 1’i kalınlığındaki bir organizmadır.

Mantarlar nasıl çoğalır? 

Çıplak gözle gördüğümüz mantarların varoluş sebebi aslında üremektir. Bir meyve gibi tohum vermek isterler ancak tohum değil, spor adı verilen üreme araçları vardır. Neredeyse her şarta dayanabilen sporlar sayesinde gezegende rahatlıkla seyahat edebilirler.

Bu konuya ilgi duyuyorsanız, mantar toplayıcılığı, bu ilginizi bir adım öteye taşıyabilir. Mikolog Jilber Barutçiyan uyarıyor ama. Ona göre, “Amatör toplayıcılık, hastalık haline gelebilir.” 

Mantar toplayıcılığının altın kuralları

• Toplanan mantarlar asla naylon torbaya konulmaz (Ambalajda satılan kültür mantarı, özel bir ambalajda, o nedenle bu kapsama girmiyor).
• Naylon torba mantarcılıkta yasaktır. Çünkü mantar hava almayan ortama girerse bozulabilir.
• Toplanan mantarlar, hasır sepette biriktirilmeli.
• Mantarlar mümkün olduğu kadar yıkanmadan pişirilir. Yıkanan ve suya batan mantar tat ve aromasını yitirebilir. Suyla temas eden mantar hızla bozulabilir.

Mantar toplamaya giderken alınacak malzemeler nelerdir? 

• Toplanan mantarları biriktirmek için hasır sepet,
• Mantarı kolayca ayırmak için çakı,
• Toplanan mantarı temizlemek için küçük boya fırçası,
• Yağmurlu havalara hazırlık için şapka, havaya uygun kıyafet ve ayakkabı.

Bu kadar bilgi edinmişken en kritik konular arasında olan, doğru bilinen yanlışlara bakmanızda fayda var.

Unutmayın, mantarlar, muhteşem tatları, ilgi uyandıran görüntülerinin yanı sıra ölümcül derecede zehirli de olabilir. Bunun için uzmanlaşmadan sahaya çıkmamanız hayati önem taşır.

Mantarların dünyasını anlayabilmek için, Jilber Barutçiyan’ın eğitimine katılabilir, bu muhteşem dünyayı keşfedebilirsiniz.